arama

Mantık Nedir?

Mantık Nedir?
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Tolga Yaman Tolga Yaman

Mantık, doğru ve akla uygun düşünme yetisi ile yanlışı ayırma muhakemesidir. Günümüzde matematik ve bilgisayar biliminde de kullanılan mantık, felsefeden ayrılarak tek başına bir ihtisas alanı olmuştur. Mantığın amacı; güvenilir kaynaklardan veya gözlemlenen deneylerden edinilen bilgilere dayanarak, tutarlı ve akla uygun düşünceye ulaşmaktır.

Mantık terimi, “cümle”, “söylem”, “sebep”, “kural” ve “oran” olarak tercüme edilen Yunanca kelimelerden doğmuştur. Elbette bu kelimeler, bugün kullanıldığı şekliyle mantığın daha özel tanımının anlaşılmasına yardımcı olmak için yeterli değildir. İlk mantıkçı Aristo’dur (384-322 MÖ). Ama bugün kullandığımız ve incelediğimiz mantık “Modern Mantık” veya “Çağdaş Mantık” olarak adlandırılır ve 19. ve 20. yüzyılın başlarında geliştirilmiştir.

Mantıkçılar, iyi bir mantığı neyin iyi yaptığını ve kötü muhakemeyi neyin kötüleştirdiğini anlamak isterler. Bunu anlamak, şahsi mantıkta hata yapmaktan kaçınılmasına ve diğerlerinin akıl yürütmenin nasıl değerlendirilmesi gerektiğine yardımcı olur. Kişiyi daha iyi düşünenlerden yapar.

Resmi Ve Gayri Resmi Mantık Nedir?

Gayri resmi ve biçimsel mantık arasında bir ayrım mevcuttur. Enformal mantık terimi genellikle eleştirel düşünme ile aynı şeyi ifade etmek için kullanılır. Bazen günlük yaşam bağlamında akıl yürütme ve yanıltmaların incelenmesine başvurmak için kullanılmaktadır. Resmi mantık, esas olarak mantıksal sistemlerle ilgilidir. Bunlar, dillerin ve mantık kurallarının kesin ve dikkatli bir şekilde tanımlandığı, kanıtların gerçekleştirilmesi için özel olarak yapılandırılmış sistemlerdir. Sentik mantık (öneri mantığı) ve Predicate Mantık( haber mantığı), mantıksal sistemlerin örnekleridir.

Resmi mantığı incelemek için birçok neden bulunmaktadır. Birincisi, resmi mantık, iyi akıl yürütme kalıplarını ve kötü muhakeme kalıplarının tanımlanmasına yardımcı olduğu için, hangisinin takip edileceğini ve hangisinden kaçınılması gerektiğini bildirir. Bu nedenle, temel biçimsel mantığın çalışılması eleştirel düşüncenin geliştirilmesine yardımcı olmaktadır. Mantıksal sistemler, doğal dilleri incelemek için dilbilimciler tarafından da kullanılır. Bilgisayar bilimcileri ayrıca Aritificial Intelligence (yapay zeka) ile ilgili araştırmalarda resmi mantık sistemlerini kullanırlar. Birçok filozof kendi mantığını daha açık ve kesin hale getirmek için karmaşık felsefi problemlerle uğraşırken resmi mantığı kullanmaktan hoşlanır.

Resmi olmayan mantık günlük muhakeme ve argüman analizinde kullanılan mantıktır. Gayri mantık, iki tür akıl yürütmeden oluşur: tümdengelim ve endüktif akıldır.

Tümdengelim, bir tür mantıksal akıl yürütme indirgenmesidir. Tümdengelimli akıl yürütme, büyük bir kümeden bilgi kullanır ve bu bilgileri o grubun herhangi bir üyesine uygular.

Endüktif Akıl diğer bir mantıksal akıl yürütme türü ise endüktiftir. Endükleyici akıl yürütme, daha geniş, genelleştirilmiş bir sonuç oluşturmak için belirli verileri kullanır. Tümdengelimci akıl yürütmenin zıttı olarak kabul edilir.

Mantığın Temeli Nedir?

Mantık, matematiğin temeline dayanır; bu da, açık ve titiz bir matematiksel kanıt hesabı sunulmasını sağlar. Aynı zamanda felsefede merkezi bir rol oynar, bu onu, kişi ile ilgili zor sorular, bilgi, gerçeklik, hakikat ve güzellik hakkında, doğru ve yanlış, iyi ve kötü hakkında mümkün olduğunca açık ve kesin olarak yardım etmek için kullanılır. Aynı zamanda bilgisayar bilimlerinin temelinde yatmaktadır: Bir bilgisayar bir mantık makinesidir. Akıl, en azından kısmen bir mantık makinesidir, bu yüzden mantık, bilişsel bilimin ve zihin felsefesinin temelinde yatmaktadır. Aynı zamanda dilbilimsel temele dayanır, dilsel yapı (sözdizimi) ve dilsel anlam (semantik) hakkında düşünmek için kullanılan araçları sağlar.

Mantığın Prensipleri Nelerdir?

Mantığa ait birçok ilke vardır, fakat mantıkta çalışmanın ana olayı, belirli varsayımların belirli varsayımlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı argümanların geçerliliğini yöneten ilkelerdir. Örneğin, aşağıdaki üç argüman dikkate alınırsa:

Ahmet bir filozof ise Ahmet fakirdir.
Ahmet bir filozoftur.
Bu nedenle Ahmet fakirdir.

K> 10 ise, K> 2.
K> 10.
Bu nedenle, K> 2.

Atina Avrupa’da ise Atina Çin’de değildir.
Atina Avrupa’da dır.
Bu nedenle Atina Çin’de değildir.

Bu üç argüman, sonuçlarının varsayımlardan izlediği anlamda açık bir şekilde iyi argümanlardır. Eğer argümanın varsayımları doğruysa, argümanın sonucu da doğru olmalıdır. Bir mantıkçı “modus ponens ” olarak bilinen belirli bir argüman örneğinin hepsinin ne olduğunu söyleyecektir:

P=Q ise, Q=P dir.

Mantığın sadece argümanların geçerliliği ile ilgili olmadığını belirtmek gerekir. Mantık ayrıca tutarlılığı, mantıksal gerçekleri ve tamlık ve sağlamlık gibi mantıksal sistemlerin özelliklerini de inceler. Ancak bu diğer kavramların da geçerlilik kavramıyla çok ilgili olduğunu göstermektedir.